شب یلدا کنایه از سیاهی و بلندی گیسوان معشوق، و هم چنین، استعاره ای بر بلندی و سیاهی شب دراز هجران و حرمان و جدایی ست.
چند بیت شعر از چند شاعر پارسی گوی در باره ی شب یلدا :
روز رویش چو برانداخت نقاب شب زلف
گویی از روی قیامت شب یلدا برخاست
سعدی
نظر به روی تو هر بامداد نوروزیست
شب فراق تو هر شب که هست یلداییست
سعدی
باد آسایش گیتی نزند بر دل ریش
صبح صادق ندمد تا شب یلدا نرود
سعدی
صحبت حکام ظلمت شب یلداست
نور ز خورشید جوی بو که برآید
حافظ
همه شب های غم آبستن روز طرب است
یوسف روز به چاه شب یلدا بیند
خاقانی
هست چون صبح آشکارا کاین صبوحی چند را
بیم صبح رستخیز است از شب یلدای من
خاقانی
قندیل فروزی به شب قدر به مسجد
مسجد شده چون روز و دلت چون شب یلدا
ناصر خسرو
شاهی که هول و کینه او بر عدوی ملک
تابنده روز را شب یلدا همی کند
مسعود سعد
نور رایش تیره شب را روز نورانی کند
دود خشمش روز روشن را شب یلدا کند
منوچهری
روز پهلوی شب یلدا زند
خویش را امروز بر فردا زند
اقبال لاهوری
اشک خود بر خویش می ریزم چو شمع
با شب یلدا درآویزم چو شمع
اقبال لاهوری
چشم جان را سرمه اش اعمی کند
روز روشن را شب یلدا کند
اقبال لاهوری
یلدا بر عاشقان مبارک.
يلدا شب عاشقان بيدل است.
يلدا شبی ست گيسو فروهشته به دامان.
يلدا شب گره زلف يار است:
معاشران گره از زلف يار باز كنيد
شبى خوش است بدين قصه اش دراز كنيد
يلدا شب ميانه عشق است. شب هاى دراز هجر و حرمان و فرقت به آخر رسيده و شب هاى كوتاه كام و وصل با سحرگاهان تابناک يگانگى در راه است.
شب اعتماد بر الطاف كارساز است:
به جان دوست كه غم پرده بر شما ندرد
گر اعتماد بر الطاف كارساز كنيد.
يلدا شب عاشق و معشوق است، شب رمز و راز، شب ناز و نياز:
ميان عاشق و معشوق فرق بسيار است
چو يار ناز نمايد شما نياز كنيد.
در اين شب هر كه به عشق نينديشد و از عشق زندگى نگيرد و از زندگى كام دل نستاند، مرده اى بيش نيست:
هر آن كسى كه در اين حلقه زنده نيست به عشق
بر او نمرده به فتواى من نماز كنيد.
يلدا شب بيداريست، شب دراز مهربانى، شب مهرباوران و مهرياران، شب مهر گستران و مهركاران...
میوه ی اصلی شب یلدا
میوه اصلی شب یلدا گل آتش است، آتش جاودانه، آتش خاموشی ناپذیر عشق، آتش تابناک مهربانی، آتش امید، آتش شوق و اشتیاق، آتش شورانگیز وصلت، آتش شفق گونه شفقت، و همه میوه های برگزیده سفره یلدا نماد و نشانه آتش عشق است.
عشق خالق به مخلوق و عشق مخلوق به خالق و عشق مخلوق به مخلوق و عشق خالق به خالق.
ارتباط شب یلدا با میلاد میترا و عیسی
یلدا برگرفته از واژه ای سریانی است و مفهوم آن « میلاد» است. ایرانیان باستان این شب را شب تولد الهه مهر « میترا» می پنداشتند، و به همین دلیل این شب را جشن می گرفتند و گرد آتش جمع می شدند و شادمانه رقص و پایکوبی می کردند
محمد علی تربیت در « تذکره دانشمندان آذربایجان» می نویسد:
یلدا کلمه ای سریانی است به معنی میلاد، چون شب یلدا را با میلاد مسیح تطبیق می کرده اند، از این رو بدین نام نامیدند.
ابو ریجان بیرونی در« آثار الباقیه » می نویسد:
و در شبی که روز بیست و پنجم این ماه بر آن مقدم است، به عقیده رومیان شب بیست و پنجم محسوب می شود و عید میلاد در آن روز است که عید میلاد مسیح باشد و عید یلدا
سنایی نیز در باره ارتباط شب یلدا با تولد مسیح، چنین سروده است:
سنایی نیز در باره ارتباط شب یلدا با تولد مسیح، چنین سروده است:
به صاحب دولتی پیوند اگر نامی همی جویی
که از یک چاکری عیسی چنان معروف شد یلدا
که از یک چاکری عیسی چنان معروف شد یلدا
ما هم چاکریم 
معروفیت هم نمی خوایم 
در صف چاکران تو بودن خود معروفیتی ست
که اونم نمی خوایم
فقط چاکریم 
وصال
شب ِ عشقُ مراد ُ وصال ِ ما آخِر شد
همه وصلُ وصال ِ یار آخِر شد
دل مستِ شراب ِ حضور آخِرشد
احساس ِ لمس ِ احساس آخِر شد
رنگ محبت گرفت هرکه محبت کرد عاقِل شد
بی فروق بود همه لحضات خورشید ِ تابان آخِر شد
مرگ در لحظه میلاد در لحضه میلاد در حضور آخِر شد
هرکه بی رنگ شد همه رنگ پذیر آخِر شد
دل ترک ِ دل نکرد ترک ِ دلبر نکرد ساکن آخِر شد
شب عشق ُ شمع ُ حضور ِ پروانه آخِر شد
زِ امید ناامیدم، زِ آرزو بی آرزو، همه قبول، آخِر شد
حس ِ گرمای دل تپش ِ دل پُری دل آخِر شد
حس ِ روح در تن داشتن احساس را احساس کردن آخِر شد
دانا را باکی نیست نادان به نادانی خود واقف آخِر شد
سر سپرده دل سپرده همه پذیرش ُ قبول آخِر شد
تن را چو جامه ای دوخت جامه دوز روح مالکِ جامه آخِر شد
کشتی ِ زندگی را ناخدا اوست سُکان در دست ِ روحُ، احساسُ او، آخِر شد
عقل هم گم در عشق ِ او آخِر شد
ذهن؛ پاک زِ گذشته ُ آینده ُ همه گفته های این ُ اون آخِر شد
خورشیدِ حکمت تابید به خانهء ذهن ذهن پاکُ شاعر آخِر شد
یلداست ُ قدیرست ُ عشقست ُ مراد ِ ما آخر شد
شب ِ عشق ُُ وصال ُ وصل ِ ما آخر شد
تقدیم به یاااااااار
شعر شماره ۱۰۵ وصال سروده شده توسط پیاله در تاریخ :
15/11/05 سه شنبه 35/9 شب
توضیح : از امید ناامیدم
بعضی ها از سر بی ایمانی ناامیدن
بعضی ها از سر ایمان امیدوار
بعضی ها از شدت ایمان ناامید ( بدون امید ) یا از شدت رضایت بی نیاز به امید
توضیح : امید یعنی از چیزی یا ... در زمان حال راضی نبودن و چشم دوختن به آینده برای دریافت آن یا ایمان داشتن به دریافت آن در آینده
آدم امیدوار از آدم ناامید ایمان بیشتری دارد ولی وقتی ایمان ِآدم ِامیدوار بیشتر شود دگر نیازی به امید نخواهد داشت زیرا که او در لحظه ی حال از هر آنچه که هست و دارد راضیست و او همه چیز را در خالق میبیند و خالق را در همه چیز . پس وقتی او را دارد از همه چیز بی نیاز است . چون همه چیز را در او دارد.
يلدا يعنی :
يادمان باشد که زندگی آنقدر کوتاه ست که يک دقيقه بيشتر با هم بودن را بايد جشن گرفت.
با تشکرازدوست عزیزم: جناب آقای محسن مجدم برای این جمله ی زیبا
استاد شهبازی عزیزم 
